پگاه حوزه - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ٩ - برگزيده تحولات سياسى جهان - ارکان مائده
برگزيده تحولات سياسى جهان
ارکان مائده
همه پرسى در تركيه
آرى تركيه به اصلاح قانون اساسى: با راى مثبت مردم تركيه در يك همه پرسى به اصلاحات در قانون اساسى، روند سياسى در اين كشور وارد مرحله جديدى خواهد شد. هدف از اين تغييرات اصلاح ساختار قضائى و به حاشيه راندن نظاميان از قدرت مىباشد.
»ما براى رسيدن به يك دموكراسى بهتر يك گام تاريخى برداشتيم«. اين سخنى بود كه رجب طيب اردوغان، نخست وزير اسلام گراى تركيه و رهبر حزب عدالت و توسعه (حزب حاكم) بعد از پيروزى در انتخابات اظهار داشت. اكنون اردوغان مىتواند اصلاحاتى را در قانون اساسى سكولار اين كشور شروع كند. اين اصلاحات كه نقطه عطفى در ساختار سياسى و اجتماعى تركيه محسوب مىشود، دستاوردى براى حزب عدالت و توسعه است. اين حزب در اين همه پرسى خواستار ٢٦ مورد اصلاح در قانون اساسى شد از جمله ارتش تركيه به دادگاه غيرنظامى پاسخگو است، پارلمان در عزل و نصب قضات نقش پيدا مىكند، مصونيت قضائى عاملان كودتاى خونين سال ١٩٨٠ ميلادى لغو و مقررات انحلال احزاب سختتر مىشود. انجام اصلاحات در تركيه با واكنش مثبت جامعه جهانى از جمله اتحاديه اروپا و آمريكا روبرو شد. اتحاديه اروپا اعلام كرد با اصلاحات انجام شده در قانون اساسى تركيه اين كشور براى پيوستن به اروپا نزديكتر شده است. اگمن باغيش، مذاكره كننده ارشد تركيهاى در مذاكرات نهائى عضويت در اتحاديه اروپا، اظهار داشت با اين پيروزى از موقعيت مستحكمتر تركيه در مذاكرات عضويت در اتحاديه اروپا خبر داد. (روزنامه صباح به نقل از سايت خبر آن لاين)
قانون اساسى تركيه كه عالىترين متن قانونى در اين كشور محسوب مىشود، بعد از كودتاى نظاميان(١٩٨٠) نوشته شد. مجلس مؤسسان اين قانون را تدوين كرد و در شوراى امنيت ملى تركيه تاييد شد. دولت هم در يك همهپرسى به تاييد مردم رسيد. به اين ترتيب قانون اساسى تركيه كه ميراث كودتاچيان نظامى بود، مهمترين سند قانونى كشور محسوب شد. اما با به قدرت رسيدن رجب طيب اردوغان از حزب عدالت و توسعه و توجه وى به اصول و ارزشهاى اسلامى وى همواره خواهان اصلاح قوانين سكولار در قانون اساسى تركيه بود. البته در زمان حزب رفاه و حزب فضيلت بحث اسلاميزه شدن تركيه هميشه مطرح بوده است و سكولارها هميشه به مردم هشدار مىدادند. حزب حاكم در سال ٢٠٠٧ پيش نويسى را به اين منظور آماده كرد، اما نتوانست حمايت مخالفان را بدست آورد. پس از آن اين حزب فهرستى از الحاقيههاى جزئى را تهيه كرد و در ماه مى٢٠١٠ به تصويب ٣٣٦ نماينده مجلس رسيد و در همه پرسى اخير به راى گذاشته شد. براساس اين اصلاحات پارلمان تنها سه تن از اعضاى دادگاه را انتخاب مىكند و انتخاب بقيه قضات را در اختيار رياست جمهور قرار مىدهد. در صورتيكه قبلاً رئيس جمهور تنها مىتوانست سه قاضى را انتخاب كند و بقيه قضات اين دادگاه از ميان فهرستى كه كميته عالى قضات ارائه مىدهد انتخاب كند. اين امر نشان مىدهد كه اختيارات رئيس جمهور در ساختار قضائى كشور افزايش مىيابد و از طرف ديگر دادگاههاى نظامى ديگر حق حكم صادر كردن درباره غير نظاميان را ندارند. اين تغييرات بعلاوه ديگر اصلاحات در قانون اساسى باعث مىشود كه قدرت ارتش كم شود و اين نهاد در مسائل سياسى و جارى كشور به حاشيه رانده شوند. اين هدف اردوغان بود. حزب عدالت و توسعه معتقد است با قانون اساسى جديد دوران نظامىگرى در تركيه به پايان مىرسد كه هدف آن كوتاه كردن دست ارتش و گسترش دموكراسى است. اما گرايشهاى اسلامى نخست وزير اسلام گراى تركيه اين همه پرسى را به جدالى ميان اسلام گرايان و سكولارها بدل كرد و مخالفان و موافقان اصلاحات روبرو يكديگر قرار گرفتند.
احزاب مخالف اين همه پرسى يعنى جبهه خلق، حزب حركت ملى، احزاب تند ملى گرا معتقدند در پس پرده، دولت اسلامگراى تركيه اهداف ديگرى را دنبال مىكند و هدف اردوغان، اصلاحات نيست بلكه پيروزى در انتخابات آينده رياست جمهورى خواهد بود. اين مخالفان حزب حاكم را به محدود كردن دموكراسى و اسلاميزه كردن اين كشور متهم مىكنند. (به نقل از سايت ديپلماسى ايرانى). آنها معتقدند كه اردوغان درصدد اسلامى كردن تمام حوزههاى سياسى، قضائى و اقتصادى كشور است. عارف كسگين كارشناس مركز استراتژيك تركيه به نقل از خبرگزارى مهر معتقد است كه مخالفان اردوغان ادعإ؛ ّّ مىكنند با پيروزى حزب عدالت و توسعه و عقب نشينى نظاميان، اكنون تركيه وارد يك دوره تاريك خواهد شد و ديكتاتورى طيب اردوغان شكل خواهد گرفت. رهبر حزب جمهورى خلق معتقد است كه در پس اين اصلاحات چيز ديگرى پنهان است. وى معتقد است كه اردوغان فقط مىخواهد كنترل بيشترى بر قانون داشته باشد و از آنجائيكه وى به دنبال استفاده كردن دين در سياست است، تغييراتى در قانون اساسى ايجاد خواهد كرد تا قدرت دادگاه را به حداقل برساند و اين هدف اصلى وى است نه اصلاحات. عدهاى ديگر از مخالفان اين همه پرسى، گروهى از كردها تشكيل مىدادند مىباشند. اين گروه معتقد هستند كه اردوغان به خواستههاى آنان توجهى نكرده است. آنها معتقدند كه با اين اصلاحات آنها نمىتوانند به آزادىهاى سياسى و مدنى خود دست يابند. بنابراين تغييرات به نفع آنها تمام نخواهد شد لذا، انتخابات را تحريم كردند. گرچه گروهى ديگر از كردها در اين همه پرسى مشاركت داشتند.
به اين ترتيب اردوغان با اقداماتش نشان مىدهد كه در راستاى اسلامى كردن كشورش هم به غرب و هم به شرق توجه دارد.
در عين حفظ رابطه استراتژيك با رژيم صهيونيستى با مردم مسلمان غزه هم همدردى مىكند و با لغو ممنوعيت حجاب كه نقطه عطفى در تاريخ سياسى تركيه است مبارزه مىكند. اكنون هدف نخست وزير عمل گراى تركيه از اين همه پرسى كه در سىامين سالگرد كودتاى نظاميان آن قرار دارد، پايان دادن به ميراث به جاى مانده نظاميان سكولار در تركيه است. البته اردوغان به مخالفان خود بعد از پيروزى قول داد كه قرار نيست آنها از صحنه سياسى كشور حذف شوند و تغييرات ديگر با توافق احزاب مخالف صورت خواهد گرفت. رئيس حزب عدالت و توسعه با اين اصلاحات سعى مىكند قدرت ارتش را كاهش دهد و نقش پارلمان را افزايش دهد، تا دموكراسى در كشور تقويت و عضويت در اتحاديه اروپا آسانتر گردد. در همين راستا اكثريت موافق با اين تغييرات قدرت سياسى وى را بيشتر مىكند، در عين حال كه اين همه پرسى محكى بود براى سنجش ميزان محبوبيت و اعتماد عمومى به اردوغان كه حدود يك دهه است در قدرت مىباشد. در اين همه پرسى نزديك به هفتاد درصد از شركت كنندگان راى مثبت به تغييرات در قانون اساسى دادند
سيلى كه سياسى شد
رقابتهاى سياسى در پاكستان: سيل پاكستان كه باعث نابودى قسمتى از زير ساختهاى اين كشور گشته منجر به تنش سياسى مقامات دولتى و حزبى شده است.
سيل ويرانگرى كه دو ماه پيش در پاكستان اتفاق افتاد و بان كى مون، دبير كل سازمان ملل متحد از آن به عنوان عظيمترين بحران انسانى تاريخ معاصر ياد كرد منجر به نابودى يك پنجم زمينهاى اين كشور شد. اين سيل كه باعث نابودى ٨٠٠٠ كيلومتر از جادهها و خطوط راه آهن، ١٠٠٠ پل، ٧٠٠٠ مدرسه، ٤٠٠ مركز درمانى و بعلاوه قطع برق و شيوع بيماريهاى واگيردار شده داراى پيامدهاى سياسى براى اين كشور بوده است. اين حجم خرابى براى كشور فقير و بحران زده پاكستان كه به لحاظ اقتصادى به كشاورزى وابسته است و به لحاظ سياسى متزلزل و بى ثبات مىباشد بسيار فاجعه انگيز بود. بر اثر اين سيل ٢٠ ميليون نفر آواره و ١٧٠٠ نفر كشته شدند.
خرابيهاى ناشى از اين سيل كه به گفته مقامات پاكستانى ٤٠ ميليارد دلار برآورده شده دولت يوسف رضا گيلانى را با شوك بزرگى روبه رو كرده است. به علاوه اين دولت با انتقادات در رابطه با كمك به سيل زدگان رو به رو است
در راستاى كمك به سيل زدگان پاكستان سازمان ملل متحد ٤٦٠ ميليارد دلار كمك از جامعه بين الملل درخواست كرد. آمريكا با پرداخت ٢٦٠ ميليارد دلار بزرگترين اهدا كننده به سيل زدگان پاكستان مىباشد. در همين حال باراك اوباما، نماينده خود يعنى ريچارد هالبروك را به مناطق سيل زده پاكستان فرستاد تا از اين مناطق ديدار كند. هالبروك گفت؛ سيل كليه پيشرفتهاى اقتصادى در پاكستان از بين برده است. وى اين موضوع را كه واشنگتن فقط در تلاش براى تقويت نبرد عليه پيكارجويان اسلام گرا در پاكستان و افغانستان به اسلام آباد كمك مىكند را رد كرد و گفت اين يك تلاش انسان دوستانه است و قصد داريم شاهد باشيم كه اين كشور و مردمش اين دوره سخت را پشت سر بگذرانند.
سفر آسف على زردارى، رئيس جمهور پاكستان به اروپا كه همزمان با وقوع سيل در اين كشور انجام شد با انتقاداتى روبه رو گشت. اين سفر در حالى صورت گرفت كه ديويد كامرون، نخست وزير انگلستان به دولت پاكستان اتهاماتى را مبنى بر صدور تروريست به ديگر كشورها وارد آورده بود. به نظر مىرسد سفر زردارى به اروپا در رابطه با موضوع جانشينى پسرش، بلاول زردارى به جاى وى در حزب مردم باشد. رئيس جمهور پاكستان سه هفته بعد از وقوع سيل وارد پاكستان شد و از مناطق سيل زده ديدار كرد.
از طرف ديگر دولت پاكستان با انتقاداتى در رابطه با نحوه كمك رسانى به مناطق سيل زده روبه رو شده است. منتقدين معتقدند كه فساد مالى در ساختار حكومتى اين كشور مانع از رسيدن كمكهاى انسان دوستانه به سيل زدگان شده است. اين منتقدان معتقدند كه از زمان شروع سيلاب ها دولت اقدامات مناسبى را انجام نداده تا نشان دهد كه كمكهاى دريافتى را براى سيل زدگان مصرف كرده است. اما برخى از تحليل گران معتقدند ميزان خرابى اين سيل ويرانگر آنقدر زياد بوده كه هر دولت ديگر هم كه اين اتفاق برايش مىافتاد نمىتوانست پاسخگوى سيل زدگان باشد.
همزمان با كمك دولت پاكستان به مردم، ارتش و نيروهاى طالبان هم به كمك سيل زدگان آمدند. اما اين امر دولت را نگران كرده است. مقامات پاكستانى معتقدند اين امر باعث نفوذ طالبان در اين مناطق خواهد شد. از طرف ديگر طالبان در اين مدت حدود ١٢٠ نفر را در عمليات هاى خشونت بار كشته اند. رحمان ملك، وزير كشور پاكستان در مصاحبه اى با بى بى سىتاكيد كرد كه دولت به طالبان اجازه آن را نخواهد داد تا در شرايط كنونى براى افزايش نفوذ خود بهره ببرد. اين امر باعث شده كه برخى از ناظران اظهار كنند كه سيلهاى ويرانگر اخير توام با شورش گسترده اسلامگرايان، اداره كشور توسط سياستمداران غير نظامى را به تدريج غير ممكن كند.
شدت گرفتن انتقادها به دولت پاكستان باعث شده است كه مسابقه قدرتى در اين كشور شكل بگيرد. نواز شريف، رئيس جمهور قبلى پاكستان حزب مسلم ليگ شاخ نواز، يك بار ديگر براى رسيدن به قدرت در پاكستان تلاش كنند. از طرف ديگر ژنرالهاى قدرتمند ارتش بى ميل نيستند كه شرايط داخلى، منطقه اى و بين المللى بازگشت آنها را به قدرت ميسر سازد (به نقل از سايت تقريب). در همين حال برخى از تحليل گران معتقدند احتمال به دست گيرى قدرت توسط نظاميان زياد است. به اين دليل كه حضور ارتش باعث ثبات و امنيت در اين كشور بحران زده خواهد شد. اما مجله نيويورك تايمز به نقل از سايت خبر آنلاين مىنويسد برخى از تحليل گران معتقدند كه ارتش به شدت درگير مسائل نظامى است و علاقه اى ندارد مسئوليت مستقيم نا آراميهاى اقتصادى را به دست بگيرد. ژنرالهاى ارتش بارها تاكيد كرده اند كه تمايلى براى به دست گرقتن قدرت و به در اختيار داشتن كرسيهاى دولتى ندارند. به اين ترتيب است كه شاهد نوعى تنش سياسى ميان مقامات در پاكستان هستيم. احمد رشيد، روزنامه نگار پاكستانى طى مقاله اى در بى بى سى مىنويسد؛ در عين حال يك اصطكاك سياسى شديد دركشور به وجود آمده كه احتمال مستقر شدن حكومت نظامى و ركود اقتصادى را، آن هم براى سالهاى متمادى تقويت مىكند. وى مىنويسد برخى از پاكستانىها بر اين باورند كه وقوع سيل يك زنگ بيدارباش را به صدا درآورد تا از يك سو نخبگان حاكم را وادرا به اخذ تصميمات سازنده در جهت اداره كشور كند و آنها را به ايفاى نقش موثر در جهت توسعه بيشتر و كاهش فقر گسترده ملزم سازد و از سوى ديگر با تحكيم مبانى مردم سالارى راه را براى غلبه بر افراط گرايى مسلمانان هموار كند.
امروزه، پاكستان در محاصره مشكلات است. دولتمردان پاكستانى به جاى آنكه به حل مشكلات ناشى از اين سيل بپردازند و كمكهاى جامعه جهانى را مستقيما براى سيل زدگان مصرف كنند، اين كشور را تبديل به صحنه رقابتهاى سياسى كره اند. پاكستان كه در دهههاى اخير شاهد كودتاهاى پى در پى بوده، امروزه كشورى است بى ثبات با مديريت ضعيف و فساد مالى. حضور گروه طالبان در اين كشور و حملات خشونت بار عليه مردم، اين كشور فقير را بحران زده تر كرده است. اين مشكلات به علاوه پيامدهاى ناشى از وقوع سيل باعث تنش ميان ارتش و مقامات دولتى شده است. به اين ترتيب اين امر باعث بد بينىمردم به دولت شده و زمينههاى سقوط دولت را فراهم كرده است.